Olympus Mons – Najwyższy szczyt Układu Słonecznego

Mars - Mariner 9 (1971 - 1972)Marsjański wulkan - Fotografia z Sondy Viking 1 - Odległość 5000 mil - 14.02.1979Olympus Mons - Mars - MC-2 - Diacria RegionOlympus Mons - Fotografia z Sondy Viking 1

Olympus Mons – Najwyższy szczyt Układu Słonecznego

Olympus Mons – Wygasły wulkan na Czerwonej Planecie, wznosi się na wysokość prawie 22 km! Kwestia pomiarów jest jednak sporna. Więc w zależności od miejsca, w stosunku do którego mierzymy wierzchołek. Może urosnąć nawet do 26 km.

Jego średnica również robi wrażenie – u podstawy wynosi 624 km.

Sam krater wulkaniczny ma ok. 85 km długości, 60 km szerokości, oraz głębokość dochodzącą do 3 km. Przyszli marsjańscy wspinacze nie będą jednak szczególnie zachwyceni. Bo Olympus ma łagodne, zaledwie 5-stopniowe nachylenie.

Imponującymi rozmiarami mogą się także pochwalić:

Rheasilvia, ogromny krater uderzeniowy o średnicy 505 km. Zajmujący aż 90% powierzchni planetoidy Westa (22,5 km wysokości).
Szereg niemal równych szczytów na księżycu SaturnieJapetusie, (ok. 20 km). Oraz South Boösaule, najwyższe wzniesienie na księżycu Jowisza – Io (ok. 18 km).

Sonda kosmiczna Voyager 1 – Rekord czasu trwania i zasięgu

Sonda Voyager1 w symulatorze kosmicznymSonda kosmiczna Voyager 1 cyfrowa nagrywarkaSonda kosmiczna Voyager 1 - Zakapsułowana 27.08.1977Voyager 1 - model pojazduHeliopauza - Rysunek - 11.08.2011Sonda kosmiczna Voyager 1 - Regiony przejściowe

Sonda kosmiczna Voyager 1 – Rekord czasu trwania i zasięgu

Sonda kosmiczna Voyager 1 – Znajduje się tak daleko od Ziemi, że wysyłane przez nią sygnały radiowe. Potrzebują aż 20 godzin na dotarcie do nas. To rekord nie tylko pod względem czasu trwania, ale i zasięgu. Sonda Voyager 1, wystrzelona w 1977 r., jest obecnie najdalej wysłanym obiektem wykonanym przez naszą cywilizację.

W 2012 r. minęła tzw. heliopauzę.

Obszar, w którym ciśnienie wiatru słonecznego staje się mniejsze niż napór wiatru międzygwiezdnego. Opuszczając tym samym Układ Słoneczny. Co ważniejsze, sonda wciąż działa i wysyła dane. Jej plutonowa bateria powinna zapewnić funkcjonowanie przynajmniej do 2025 roku.

Nawet potem Voyager 1 będzie leciał przed siebie.

Choć porusza się z ogromną prędkością ponad 60 tys. km/godz. Jeśli mierzymy to w odniesieniu do pozycji Słońca. Dopiero za 30 tys. lat minie obłok Oorta – najdalsze skupisko materii związane grawitacyjnie z Układem Słonecznym. Opuści nas wtedy na dobre, zmierzając w kierunku gwiazdozbioru Wężownika.

Rejestr plam słonecznych – Program prowadzony od 1826 r.

Rejestr plam słonecznych - Rotacja SłońcaRejestr plam słonecznych - Obserwacja największej plamy słonecznej - NASARejestr plam słonecznych - Plamy słoneczne - TaiwanRejestr plam słonecznych - Powierzchnia Słońca - HMI-NASARejestr plam słonecznych - Monster Sunspot AR1476 - NASA

 

Rejestr plam słonecznych - Rozbłyski X1.4 i X1.9 - NASA, SDORejestr plam słonecznych - Big Sunspot 1520 - Wytworzył rozbłysk - NASARejestr plam słonecznych - Plama słoneczna 1112Plamy słoneczne podczas zachodu Słońca - Xihu, HangzhouPlamy słoneczne

 

Sunspot butterfly - wykresOkresowe zmiany liczby plam słonecznychSunspot diagramZmiany w promieniowaniu słonecznym i liczbie plam na Słońcu - 1975-2013Samuel Heinrich Schwabe - Tabliczka upamiętniająca w Dessau

Rejestr plam słonecznych – Program prowadzony od 1826 r.

Rejestr plam słonecznych – Najdłużej prowadzonym regularnym badaniem naukowym na świecie, jest tworzony od 1826 r. rejestr liczby plam na Słońcu.
Program badawczy zapoczątkował niemiecki astronom amator Samuel Heinrich Schwabe. Przez 17 lat regularnie przyglądał się Słońcu, ponieważ chciał zaobserwować nieznaną wcześniej nauce planetę zwaną Wulkan. Przemieszczającą się na tle tarczy słonecznej. Oczywiście nie znalazł niczego – między Ziemią, a Słońcem znajdują się tylko Merkury i Wenus. Znane od starożytności – ale jego obserwacje pozwoliły ustalić, że aktywność naszej najbliższej gwiazdy zmienia się regularnie.
Dokonania Schwabego zainspirowały Rudolfa Wolfa, szefa obserwatorium w szwajcarskim Bernie. Który od 1848 r. kontynuował rejestrowanie plam słonecznych i zbierał dane historyczne na ten temat. Sięgające początków XVII w.

Opracowany przez Wolfa system liczenia plam.

Przyjęli astronomowie na całym świecie. Obserwacje tego fenomenu prowadzi do dziś blisko 100 obserwatoriów. Zarówno profesjonalnych, jak i amatorskich.

Ilość księżyców Ziemi – Dwa dodatkowe pseudoksiężyce

Ilość księżyców Ziemi - Kazimierz Kordylewski - 1964Ilość księżyców Ziemi - Punkt libracyjny L4 - diagramIlość księżyców Ziemi - Rozmieszczenie punktów libracyjnych L4 i L5

Ilość księżyców Ziemi – Dwa dodatkowe pseudoksiężyce

Ilość księżyców Ziemi – Otóż posiada dwa dodatkowe, a dokładniej rzecz ujmując pseudoksiężyce. Są to obłoki pyłowe znajdujące się w punktach libracyjnych L4 i L5 układu Ziemia-Księżyc. Wprawdzie odkryto je już w latach 50. XX wieku, ale dopiero w 2018 roku węgierskim naukowcom udało się zmierzyć polaryzację ich światła. Jednoznacznie potwierdzając te obiekty. Po raz pierwszy zostały one dostrzeżone przez polskiego astronoma Kazimierza Kordylewskiego i stąd wzięła się ich nazwa – księżyce Kordylewskiego. W 1956 roku zauważył on struktury pyłowe, które udało mu się sfotografować pięć lat później. Specjaliści przez dekady próbowali znaleźć twarde dowody na ich obecność, co nie było łatwym zadaniem: K.Kordylewski prowadził obserwacje z Kasprowego Wierchu i to zimą. Zaledwie kilka razy udało je się zaobserwować i sfotografować

Zorza polarna – Powoduje wyładowania, wydając dźwięki

Zorza polarna - Aurora BorealisZorza polarna - AuroraZorza polarnaZorza polarna - Aurora Australis w Bazie Bieguna Płd. Amundsen-ScottZorza polarna - Aurora Australis z ISSZorza polarna - Aurora Australis

Zorza polarna – Powoduje wyładowania, wydając dźwięki

Zorza polarna powstaje wtedy, gdy naładowane cząstki ze Słońca (tzw. wiatr słoneczny) trafiają w pole magnetyczne Ziemi. Wzdłuż jego linii kierowane są do biegunów, gdzie zderzają się z molekułami powietrza. Istniało przekonanie, że pomiędzy bajki należy włożyć historie o tym, jakoby zorze polarne wydawały czasami odgłosy, wręcz „szeptały” – aż do momentu, kiedy sprawę zbadali naukowcy z Uniwersytetu w Aalto w Finlandii. Prawda jest taka, że gdy noce są zimne i ciche, to zorze wytwarzają szelesty oraz trzaski. Słyszalne na odległość setek kilometrów. Przyczyną jest tak zwana warstwa inwersyjna. Powstaje ona, gdy w pobliżu powierzchni planety jest zimniej niż w wyższych poziomach atmosfery. Powoduje, że w strefie chłodu uwięzione zostają ujemnie naładowane cząstki ze Słońca. Jeśli ich nagromadzenie przekroczy punkt krytyczny. Wchodząc w reakcję z dodatnimi jonami w atmosferze i powodują wyładowania, szeleszcząc oraz trzeszcząc.

Karuzela dla gwiazd – W samym sercu Drogi Mlecznej

Karuzela dla gwiazd - Sagittarius A*Karuzela dla gwiazd - Sagittarius A* - Czarna dziuraKaruzela dla gwiazd - Orbity gwiazd dokoła czarnej dziury w centrum Drogi MlecznejKaruzela dla gwiazd - Supermasywna czarna dziura - Sagittarius A* - W centrum naszej galaktykiKaruzela dla gwiazd - Zaglądając W Serce Ciemności - Supermasywna czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej

 

Karuzela dla gwiazd – W samym sercu Drogi Mlecznej

Karuzela dla gwiazd – W samym sercu Drogi Mlecznej. Pośród setek tysięcy gwiazd, znajduje się Sagittarius A*. Wokół tej supermasywnej czarnej dziury, materia krąży z prędkością 360 milionów km/h. Proces ten rozgrywa się jednak w horyzoncie zdarzeń Sagittariusa A*. Czyli w obszarze granicznym czasoprzestrzeni. To uniemożliwia obserwację wirujących gwiazd.

KEPLER-442b – Egzoplaneta skalista z kategorii superziemi

KEPLER-442bKEPLER-442b - Porównanie do Ziemi egzoplanet z układu KepleraKEPLER-442b

KEPLER-442b – Egzoplaneta skalista z kategorii superziemi

KEPLER-442b – Egzoplaneta skalista z kategorii superziemi, której macierzystą gwiazdą, jest pomarańczowy karzeł.

ESI: 0,84
Wielkość: 1,3 Ziemi
Masa: 2,3 Ziemi
Temperatura równoważna: -65°C

Planeta KEPLER-442b, z której od 1115 lat biegnie do nas światło, należy do tzw. superziemi. W taki sposób określa się egzoplanety skaliste, których masa nie przekracza dziesięciokrotności Ziemi. Jej macierzystą gwiazdą, jest pomarańczowy karzeł (gwiazda większa niż czerwony karzeł, mniejsza jednak od żółtego karła, którym jest słońce). Ten typ gwiazdy miewa spokojniejszą młodość, a zatem nie wysyła ona swoim planetarnym dzieciom zbyt wielkiej ilości promieniowania ultrafioletowego. Ponadto planeta znajduje się w ekosferze, zatem nie da się wykluczyć, iż na jej kamienistej powierzchni pluska się ocean. Jeśli posiada bardziej złożoną atmosferę, nie musi być jednocześnie królestwem zimna. Według niektórych obliczeń to właśnie mniejsze superziemie są najodpowiedniejsze do życia, bardziej nawet niż nasza własna planeta.

GJ 273b – Egzoplaneta w gwiazdozbiorze Małego Psa

GJ 273b - Artystyczna wizja egzoplanety

GJ 273b – Egzoplaneta w gwiazdozbiorze Małego Psa

GJ 273b – Planeta krążąca wokół gwiazdy Luytena

ESI: 0,86
Wielkość: 1,47 Ziemi
Masa: 3 Ziemi
Temperatura równoważna: -6°C

Zwykłych dwanaście lat świetlnych od naszego układu słonecznego wędruje gwiazda Luytena – czerwony karzeł, który z perspektywy Ziemi znajduje się w gwiazdozbiorze Małego Psa. Astronomowie odkryli przy niej dwie egzoplanety. Przy czym jedna z nich należy do kategorii superziemi i jednocześnie krąży na skraju ekosystemu. W odróżnieniu od mnóstwa innych planet, których macierzą jest czerwony karzeł, GJ273b wie, czym jest dzień, a czym noc. Zazwyczaj planety poruszają się na tyle blisko, że ich rotacja jest powiązana, zaś swojej macierzystej gwieździe nadstawiają tylko jedną półkulę.

Ross-128b – Oddalona od Ziemi o 11 lat świetlnych

Ross 128bRoss 128b

Ross-128b – Oddalona od Ziemi o 11 lat świetlnych

Ross-128b – Układ planetarny wokół czerwonego karła Ross 128 za jakieś 70 000 lat stanie się naszym najbliższym gwiezdnym sąsiadem.

ESI: 0,86
Wielkość: 1,2 Ziemi
Masa: 1,3 Ziemi
Temperatura równoważna: 7°C

Jeszcze bliżej niż GJ 273b znajduje się egzoplaneta Ross-128b. Jest ona od nas oddalona, tak jak jej gwiazda. Którą jest bardzo spokojny czerwony karzeł, o niecałe 11 lat świetlnych i stopniowo się do nas zbliża. Na podstawie uzyskanych danych astronomowie odkryli, że planeta Ross 128b obiega swoją gwiazdę dwadzieścia razy bliżej niż Ziemia obiega słońce. Mimo tak małej odległości planeta dostaje tylko 1,38 razy więcej energii, niż nasza planeta. Dzięki chłodnej i stabilnej gwieździe, której temperatura powierzchni w porównaniu ze słońcem mniejsza o połowę, szacuje się temperaturę równoważną na jej powierzchni na wartość od -60°C do 20°C.

TRAPPIST-1d – Jeden z przedstawicieli układu TRAPPIST-1

TRAPPIST-1d - Artystyczna wizja egzoplanetyTRAPPIST-1d - Tablica statystycznaTRAPPIST-1d - Porównanie rozmiarów egzoplanet TRAPPIST-1

TRAPPIST-1d – Jeden z przedstawicieli układu TRAPPIST-1

TRAPPIST-1d – Jeden z przedstawicieli układu TRAPPIST-1

ESI: 0,91
Wielkość: 0,8 Ziemi
Masa: 0,3 Ziemi
Temperatura równoważna: 15°C

Relatywnie mały ciężar tej planety wskazuje, że jej powierzchnia może być zalana przez głęboki ocean.
Według niektórych spekulacji jest tutaj 250-krotnie więcej wody niż w ziemskich oceanach.
Pierwsze pomiary wykazały jeszcze, że planeta porusza się poza strefą życia, ale teraz wydaje się, że bezpiecznie do niej wejdzie. Egzoplaneta może się szczycić gęstą atmosferą i jest tak blisko swojej gwiazdy, że obiega ją w cztery dni. Pada na nią jedynie o 4,3 % więcej światła niż na Ziemię. Chociaż TRAPPIST-1d obiega swoją gwiazdę w obrocie synchronicznym, gęsta atmosfera, w której powinno być dużo pary wodnej, pomaga w wymianie cieplnej. Różnica między oświetloną, a ciemną półkulą nie jest taka jak w przypadku innych ciał niebieskich.